Адказнасць за карупцыйныя правапарушэнні, якія спрыяюць карупцыі

Асноўным сродкам барацьбы з правапарушэннямі і забеспячэння прававога паводзінаў з'яўляецца юрыдычная адказнасць. У адпаведнасці са ст.2 Закона «Аб барацьбе з карупцыяй» (далей - Закон) адказнасць за правапарушэнні, якія ствараюць умовы для карупцыі, і карупцыйныя правапарушэнні ўсталёўваецца Кодэксам Рэспублікі Беларусь аб адміністрацыйных правапарушэннях, Крымінальным кодэксам Рэспублікі Беларусь і іншымі заканадаўчымі актамі.

Пад карупцыяй разумеецца наўмыснае выкарыстанне дзяржаўным службовым асобай або роўным яму асобай, ці замежным службовым асобай свайго службовага становішча і звязаных з ім магчымасцяў з мэтай супрацьпраўнага атрымання маёмасці або іншай выгоды ў выглядзе працы, паслугі, апекі, абяцання перавагі для сябе або для трэціх асоб, а таксама падкуп дзяржаўнага службовага або роўнага яму асобы ці замежнага службовага асобы шляхам прадастаўлення ім маёмасці або іншай выгоды ў выглядзе працы, паслугі, апекі, абяцання перавагі для іх або для трэціх асоб з тым, каб гэта дзяржаўнае службовае або роўнае яму асоба ці замежнае службовае асоба здзейснілі дзеянні або ўстрымаліся ад іх здзяйснення пры выкананні сваіх службовых (працоўных) абавязкаў, а таксама здзяйсненне ўказаных дзеянняў ад імя або ў інтарэсах юрыдычнай асобы, у тым ліку замежнай.

Артыкул 25 Закона называе наступныя правапарушэнні, якія ствараюць умовы для карупцыі:

- умяшанне дзяржаўнага службовага асобы ў дзейнасць іншых службовых асоб, юрыдычных асоб і індывідуальных прадпрымальнікаў, калі гэта не ўваходзіць у круг яго паўнамоцтваў і не заснавана на заканадаўчым акте;

- аказанне дзяржаўным службовым асобай пры падрыхтоўцы і прыняцці рашэнняў неправамернага перавагі інтарэсам фізічных або юрыдычных асоб або прадастаўленне ім неабгрунтаваных льгот і прывілеяў або аказанне садзейнічання ў іх прадастаўленні;

- выкарыстанне дзяржаўным службовым або роўным яму асобай службовага становішча пры рашэнні пытанняў, якія закранаюць яго асабістыя, групавыя і іншыя ўнеслужбовыя інтарэсы, калі гэта не звязана са службовай (працоўнай) дзейнасцю і іншыя.

У сваю чаргу ст.37 Закона вызначае пералік карупцыйных правапарушэнняў (вымагальніцтва дзяржаўным службовым або роўным яму асобай або замежным службовым асобай маёмасці або іншай выгоды ў выглядзе працы, паслугі, апекі, абяцання перавагі для сябе або для трэціх асоб у абмен на любое дзеянне або бездзеянне пры выкананні службовых (працоўных) абавязкаў; незаконнае выкарыстанне або наўмыснае схаванне маёмасці, атрыманага дзяржаўным службовым або роўным яму асобай або замежным службовым асобай ад любой дзейнасці; крадзеж, у тым ліку дробны, шляхам злоўжывання службовымі паўнамоцтвамі і інш.)

Найбольш небяспечным і распаўсюджаным праявай карупцыі з'яўляецца хабарніцтва.

Згодна з крымінальным заканадаўствам атрымання хабару – гэта прыняцце службовым асобай для сябе або для блізкіх матэрыяльных каштоўнасцяў або набыццё выгод маёмаснага характару, якія прадастаўляюцца выключна ў сувязі з займаемым ім службовым становішчам, за апеку або папустніцтва па службе, спрыяльнае рашэнне пытанняў, якія ўваходзяць у яго кампетэнцыю, або за выкананне або невыполнение ў інтарэсах даючы хабар або прадстаўляемых ім асоб якога-небудзь дзеяння, якое гэта асоба павінна было або магло здзейсніць з выкарыстаннем сваіх службовых паўнамоцтваў.

За атрымання службовым асобай хабару прадугледжана крымінальная адказнасць па ч.1 ст.430 Крымінальнага кодэкса Рэспублікі Беларусь, а пры здзяйсненні ўказаных дзеянняў паўторна або шляхам вымагальніцтва, або групай асоб па папярэднім змове, або ў буйным памеры – па ч.2 ст.430 Крымінальнага кодэкса Рэспублікі Беларусь.

Злачынства, прадугледжанае ч.2 ст.430 Крымінальнага кодэкса Рэспублікі Беларусь адносіцца да катэгорыі цяжкіх злачынстваў. Санкцыя дадзенай артыкула прадугледжвае пакаранне ў выглядзе пазбаўлення волі на тэрмін да дзесяці гадоў з штрафам і з пазбаўленнем права займаць пэўныя пасады або займацца пэўнай дзейнасцю.

Кіраўнікі дзяржаўных органаў і іншых арганізацый у межах сваёй кампетэнцыі абавязаны:

- прымаць устаноўленыя Законам і іншымі актамі заканадаўства меры, накіраваныя на барацьбу з карупцыяй, у тым ліку на папярэджанне і выяўленне парушэнняў заканадаўства аб барацьбе з карупцыяй, ліквідацыю наступстваў, якія наступілі ў выніку такіх парушэнняў, прычын і умоў, якія ім спрыяюць;

- прыцягваць асоб, здзейсніўшых правапарушэнні, якія ствараюць умовы для карупцыі, або карупцыйныя правапарушэнні, а таксама парушыўшых пісьмовае абавязацельства, прадугледжанае Законам, да дысцыплінарнай адказнасці да вызвалення ад займаемай пасады (звальнення) у парадку, устаноўленым заканадаўчымі актамі;

- інфармаваць дзяржаўныя органы, якія ажыццяўляюць барацьбу з карупцыяй, аб фактах здзяйснення падначаленымі работнікамі правапарушэнняў, якія ствараюць умовы для карупцыі, або карупцыйных правапарушэнняў.

Кіраўнікі дзяржаўных органаў і іншых арганізацый, не выканаўшыя або не ў поўнай меры выканаўшыя патрабаванні, прадугледжаныя заканадаўствам, а таксама не прадставіўшыя інфармацыю, запытаную дзяржаўнымі органамі, якія ажыццяўляюць барацьбу з карупцыяй, і неабходную для выканання іх функцый, нясуць адказнасць у адпаведнасці з заканадаўчымі актамі.

Старшы памочнік пракурора

Браслаўскага раёна                                                                          Е.С. Ісакава