Выказваючы меркаванне, не парушаючы закон

Законам Рэспублікі Беларусь «Аб масавых мерапрыемствах у Рэспубліцы Беларусь» дакладна вызначаны парадак правядзення такіх ініцыятыў. Да іх адносяцца сходы, мітынгі, вулічныя шэсці, дэманстрацыі і пікетаванне. Любое несцвярджэнне ўстаноўленых заканадаўствам патрабаванняў да іх правядзення цягне адказнасць.

Згодна з арт. 11 названага Закона ўдзельнікі масавых мерапрыемстваў абавязаны захоўваць грамадскі парадак і выконваць усе законныя патрабаванні арганізатараў, супрацоўнікаў міліцыі і прадстаўнікоў грамадскасці, якія выконваюць абавязкі па ахове грамадскага парадку.

Арганізатарам і ўдзельнікам мерапрыемства забараняецца перашкаджаць руху транспартных сродкаў і пешаходаў, ствараць перашкоды для бесперабойнай працы арганізацый, уплываць у якой бы то ні было форме на супрацоўнікаў міліцыі з мэтай перашкодзіць выкананню імі службовых абавязкаў, а таксама на прадстаўнікоў грамадскасці, якія выконваюць абавязкі па ахове грамадскага парадку.

Непрыемнасці могуць узнікнуць за выкарыстанне сцягоў, вымпелаў, не зарэгістраваных у ўстаноўленым парадку, а таксама эмблем, сімвалаў, плакатаў і транспарантаў, змест якіх накіраваны на прычыненне шкоды грамадскаму парадку, правам і законным інтарэсам грамадзян; за здзяйсненне любых дзеянняў, якія парушаюць устаноўлены парадак арганізацыі і правядзення масавага мерапрыемства, а таксама падстрэкванне да такіх дзеянняў любымі метадамі.

Парушэнне парадку арганізацыі і правядзення масавых мерапрыемстваў можа цягнуць як адміністрацыйную, так і крымінальную адказнасць.

У прыватнасці, санкцыі арт. 24.23 КаАП Рэспублікі Беларусь, уведзенага ў дзеянне з 01.03.2021 (парушэнне парадку арганізацыі або правядзення масавых мерапрыемстваў) прадугледжваюць для грамадзян штраф да 200 базавых велічынь або адміністрацыйны арышт, для юрыдычных асоб, якія арганізавалі мерапрыемства, якое суправаджаецца выплатай узнагароды за ўдзел у ім - штраф да 500 базавых велічынь.

Акрамя таго, за непадпарадкаванне законнаму распараджэнню або патрабаванню службовай асобы дзяржаўнага органа (арганізацыі) пры выкананні ім службовых паўнамоцтваў асобай, не падпарадкаванай яму па службе (арт. 24.3 КаАП), прадугледжаны штраф ад 2 да 100 базавых велічынь або адміністрацыйны арышт.

Калі парушэнне парадку арганізацыі або правядзення масавых мерапрыемстваў цягне за сабой па неасцярожнасці гібель людзей, прычыненне цяжкіх цялесных пашкоджанняў аднаму або некалькі асобам або прычыненне шкоды ў буйным памеры, наступае ўжо крымінальная адказнасць. Санкцыя арт.369-3 КК (парушэнне парадку арганізацыі або правядзення масавых мерапрыемстваў) прадугледжвае арышт, абмежаванне свабоды на тэрмін да трох гадоў або пазбаўленне свабоды на той жа тэрмін.

Крымінальная адказнасць за арганізацыю масавых беспарадкаў, удзел або падрыхтоўку да іх прадугледжана арт.293 КК. Указаныя грамадска небяспечныя дзеянні караюцца пазбаўленнем свабоды на тэрмін да 15 гадоў.

Арганізацыя і падрыхтоўка дзеянняў, груба парушаючых грамадскі парадак, або актыўны ўдзел у іх пры адсутнасці прыкмет злачынства, прадугледжанага арт. 293 КК, цягне адказнасць па арт. 342 КК (арганізацыя і падрыхтоўка дзеянняў, груба парушаючых грамадскі парадак, або актыўны ўдзел у іх), санкцыя якой прадугледжвае пакаранне ў выглядзе пазбаўлення свабоды на тэрмін да 3 гадоў.

Акрамя крымінальнай і адміністрацыйнай адказнасці законам устаноўлена, што кожны, хто прычыніў шкоду грамадзянам і арганізацыям падчас правядзення масавых мерапрыемстваў, абавязаны яго кампенсаваць.

Асобна варта спыніцца на неабходнасці захавання патрабаванняў заканадаўства пры выкарыстанні Інтэрнэт-ресурсаў.

Так, размяшчаныя ў інтэрнэце пагрозы, абразлівыя выказванні ў адрас дзяржаўных службовых асоб, членаў выбарчых камісій у сувязі з выкананнем імі службовых і службовых абавязкаў, а таксама ў адрас іх сем'яў, падпадаюць пад крымінальную адказнасць.

У прыватнасці, згодна з ч.1 арт. 366 КК Рэспублікі Беларусь пагроза гвалтам, знішчэннем або пашкоджаннем маёмасці ў адносінах да службовай асобы, якая выконвае службовыя абавязкі, або іншага асобы, якая выконвае грамадскі доўг па ахове грамадскага парадку або спыненні правапарушэнняў, або іх блізкіх з мэтай перашкодзіць законнай дзейнасці або прымусіць да змены характару гэтай дзейнасці або з помсты за выкананне службовых абавязкаў або грамадскага доўгу караюцца штрафам, або выпраўленчымі работамі на тэрмін да двух гадоў, або арыштам, або абмежаваннем свабоды на тэрмін да пяці гадоў, або пазбаўленнем свабоды на тэрмін да пяці гадоў.

Крымінальна-наказуемым дзеяннем таксама з'яўляецца прымус асобы да выканання або невыканання якога-небудзь дзеяння, здзейсненае пад пагрозай прымянення гвалту да яго або яго блізкіх, знішчэння або пашкоджання іх маёмасці, распаўсюджвання паклёпніцкіх або агалошвання іншых звестак, якія яны жадаюць захаваць у тайне, або пад пагрозай парушэння правоў, свабод і законных інтарэсаў гэтых асоб, пры адсутнасці прыкмет больш цяжкага злачынства. Санкцыя артыкула 185 КК Рэспублікі Беларусь прадугледжвае максімальнае пакаранне да 2 гадоў абмежавання свабоды.

За размешчаныя ў «глабальнай павуціне» паклёп і абразы артыкулы 188, 189 КК Рэспублікі Беларусь прадугледжваюць пакаранне да 3 гадоў абмежавання свабоды.

У апошні час розныя інтэрнэт-ресурсы настойліва тлумачаць грамадзянам Рэспублікі Беларусь аб наяўнасці ў іх права на свабоднае волевыяўленне сваіх палітычных поглядаў, а патрабаванне ўладаў захавання пры арганізацыі і правядзенні масавых мерапрыемстваў дзеючых норм заканадаўства разглядаюцца, як падаўленне волі грамадзян і парушэнне дэмакратычных нормаў.

Пры гэтым арганізатары і ўдзельнікі масавых мерапрыемстваў прыкрываюцца Канстытуцыяй Рэспублікі Беларусь, якая гарантуе кожнаму грамадзяніну свабоду меркаванняў, перакананняў і іх свабоднае выказванне.

Аднак, як часта бывае, да выбару нормаў заканадаўчага акта інтэрнэт-ресурсы, грамадзяне падыходзяць выбарачна, адкідаючы змешчаныя ў ім іншыя нормы, якія ствараюць для іх нязручнасці, і прыводзячы непоўныя тэксты заканадаўчых нормаў.

Так, артыкул 35 Канстытуцыі прадугледжвае, што дзяржавай гарантуецца свабода сходаў, мітынгаў, вулічных шэсцяў, дэманстрацый і пікетавання, якія не парушаюць правапарадак і правы іншых грамадзян Рэспублікі Беларусь. Парадак правядзення ўказаных мерапрыемстваў вызначаецца законам.

Да мерапрыемстваў, правядзенне якіх павінна адпавядаць заканадаўству аб масавых мерапрыемствах, згодна з арт.2 названага Закона адносіцца і пікетаванне.

Да пікетавання дадзенай нормай аднесена публічнае выказванне грамадска-палітычных, групавых, асабістых і іншых інтарэсаў або пратэсту (без шэсця) не толькі групай грамадзян, але і адным грамадзянінам.

У гэтай сувязі размяшчэнне грамадзянінам незарэгістраванай сімволікі ў выглядзе бела-чырвона-белага сцяга для ўсеагульнага агляду, у тым ліку на вокнах, балконах, будынках з'яўляецца публічным выказваннем грамадска-палітычных і іншых інтарэсаў або пратэсту.

Пракуратора раёна